انواع تشنج تا حدی به محل وقوع آنها در مغز شما بستگی دارد. یک متخصص مغز و اعصاب می تواند بر اساس علائم شما تعیین کند که کجا اتفاق افتاده است.
محل تشنج به دو صورت اصلی اتفاق می افتد:
تشنج عمومی اینها تشنج هایی هستند که در هر دو طرف (نیمکره) سمت مغز شما اتفاق می افتد. این تشنج ها معمولاً عوارض و علائم شدیدتری ایجاد می کنند.
تشنج کانونی: که به عنوان تشنج جزئی نیز شناخته می شود، این تشنج تنها در یک نیمکره اتفاق می افتد. این بدان معناست که علائم فقط در یک قسمت خاص یا در یک طرف بدن شما رخ می دهد. اما تشنج کانونی گاهی اوقات می تواند گسترش یابد و به تشنج عمومی تبدیل شود.
بیشتر بخوانید: خطرات تشنج در کودکان چیست؟
تشنج چگونه بر بدن من تأثیر می گذارد؟
مغز شما حاوی میلیاردها سلول است که به عنوان نورون شناخته می شوند. این سلول ها سیگنال های شیمیایی و الکتریکی را به یکدیگر منتقل و رله می کنند. یک نورون در مغز شما به هزاران نورون دیگر متصل می شود و شبکه های ارتباطی را تشکیل می دهد. این شبکهها نحوه کار بخشهای مختلف مغز شما با هم هستند تا بتوانید کارهایی مانند حل مشکلات، ذخیره خاطرات و حرکت در اطراف را انجام دهید.
تشنج زمانی اتفاق میافتد که یک نقص باعث میشود نورونها سیگنالهای الکتریکی را بهطور غیرقابل کنترلی شلیک کنند. این باعث ایجاد یک اثر دومینو می شود، به این معنی که نورون های بیشتری از بین می روند. هر چه تعداد نورون های نادرست بیشتر باشد، تأثیر تشنج بیشتر می شود. اگر این اختلالات اغلب به اندازه کافی اتفاق بیفتد، می تواند بر عملکرد سلول های مغز شما تأثیر بگذارد و تشنج را آسان تر کند.
پس از ابتلا به این بیماری، جهت ادامه روند درمان به متخصص تشنج مراجعه شود.
عوارض تشنج
- از دست دادن هوشیاری: فرد ممکن است به طور ناگهانی توانایی واکنش به محیط اطراف خود را از دست دهد.
- بیهوشی: در برخی از موارد، فرد دچار بیهوشی کوتاهمدت میشود و قادر به پاسخگویی نیست.
- تشنج غایب: در این نوع تشنج، فرد تمرکز خود را از دست داده و به فضا خیره میشود. این حالت معمولاً در کودکان شایع است و اغلب بدون عوارض بلندمدت برطرف میشود.
- احساس گیجی و سردرگمی: پس از تشنج، فرد ممکن است دچار حالت سردرگمی و گیجی شود و نتواند به راحتی فعالیتهای خود را ادامه دهد.
- احساس کرختی یا سوزن سوزن شدن بدن: در برخی موارد، فرد احساس بیحسی یا سوزن سوزن شدن در قسمتهایی از بدن میکند.
- افزایش بزاق دهان: تولید بزاق در دهان ممکن است به طور غیرمعمولی افزایش یابد.
- افزایش ضربان قلب: فرد ممکن است ضربان قلبش افزایش یابد که میتواند نشاندهنده یک تشنج باشد.
- توهم: در برخی از افراد، توهماتی ممکن است رخ دهند که تأثیرات فیزیکی یا روانی داشته باشند.
- اختلال در تمرکز و تفکر: فرد قادر به تمرکز صحیح یا پردازش اطلاعات به صورت عادی نخواهد بود.
- عدم هماهنگی در پلک زدن و چرخش چشم: در این حالت، فرد ممکن است دچار مشکلاتی مانند بینظمی در پلک زدن و چرخش غیرارادی چشمها به سمت بالا شود.
عوارض تشنج بر مغز چیست؟
عوارض تشنج بر مغز بسیار جدی و گستردهاند و میتوانند اثرات بلندمدتی بر عملکرد شناختی و سیستم عصبی فرد بگذارند. یکی از مهمترین پیامدها، خطر آسیب دائمی به بافت مغزی است. تشنجهای شدید یا مکرر ممکن است باعث تخریب سلولهای مغزی شوند و منجر به تغییرات ساختاری یا اختلال در عملکرد طبیعی مغز گردند.
این تغییرات میتوانند فعالیت الکتریکی مغز را مختل کرده و در نتیجه مشکلاتی مانند ضعف حافظه، کاهش تمرکز، و اختلال در یادگیری را بهوجود آورند. در برخی موارد، افراد پس از تجربه تشنج، با اختلالات شناختی مواجه میشوند که روی توانایی فکر کردن، تصمیمگیری و حل مسئله آنها تأثیر منفی میگذارد. همچنین، تکرار تشنجها میتواند منجر به بروز اختلالات روانی مانند اضطراب، افسردگی و نوسانات خلقی شود که همگی عملکرد مغز را به شدت تحت تأثیر قرار میدهند.
عوارض تشنج در بزرگسالان
پس از بروز تشنج، بسیاری از بزرگسالان با خستگی مفرط و سردردهای آزاردهنده مواجه میشوند. این علائم بهعنوان بخشی از روند طبیعی بازیابی مغز شناخته میشوند و ممکن است از چند ساعت تا حتی چند روز پس از حمله ادامه داشته باشند. احساس ضعف عمومی، بیانرژی بودن و سردردهای مداوم، از جمله مشکلاتی هستند که معمولاً در این دوره تجربه میشوند.
در برخی موارد، اختلال در عملکرد حرکتی نیز مشاهده میشود؛ مانند کاهش قدرت عضلات، عدم هماهنگی در حرکات بدن یا دشواری در راه رفتن. چنین مشکلاتی میتوانند انجام امور روزمره را برای فرد دشوار کنند و نیاز به کمک یا مراقبت اطرافیان را افزایش دهند.
علاوه بر مشکلات جسمی، تغییرات احساسی و روانی نیز از پیامدهای قابل توجه تشنج در بزرگسالان هستند. اضطراب، افسردگی، بیثباتی خلقی یا حتی ترس از تجربه دوباره حمله تشنجی میتواند روحیه فرد را تحتتأثیر قرار داده و روند بازگشت به شرایط عادی زندگی را دشوارتر کند.
آیا می توان عوارض تشنج را کاهش داد؟
اگر با بیماری صرع زندگی میکنید، مهمترین گام در مسیر کنترل آن، پایبندی کامل به دستورات پزشک و مصرف دقیق داروهاست. تغییر خودسرانه در دوز دارو، حذف نوبت مصرف یا قطع ناگهانی دارو بدون مشورت تخصصی، میتواند خطر بروز تشنج را بهطور جدی افزایش دهد. برای جلوگیری از تشدید علائم، حتماً با پزشک خود درباره شناخت و پرهیز از عوامل تحریککننده تشنج مشورت کنید.
با رعایت برخی اصول مهم، میتوان احتمال حملات تشنجی را تا حد زیادی کاهش داد:
-
پایش و مصرف منظم داروها
دارودرمانی پایه اصلی کنترل صرع است. مصرف بهموقع و دقیق داروها طبق برنامه، نقش حیاتی در پیشگیری از تشنج دارد.
-
اصلاح سبک زندگی
داشتن خواب کافی، تغذیه سالم و متعادل، پرهیز از استرس و انجام فعالیت بدنی منظم از فاکتورهای کلیدی در مدیریت بهتر صرع هستند.
-
پرهیز از محرکها
عواملی مثل کمخوابی، استرس مزمن، مصرف الکل، مواد مخدر یا حتی نورهای چشمکزن ممکن است حملات را تحریک کنند. شناسایی این عوامل و دوری از آنها ضروری است.
-
دریافت حمایت روانی
شرکت در جلسات مشاوره، همراهی با گروههای حمایتی یا صحبت با روانشناس میتواند به کاهش اضطراب و افزایش کیفیت زندگی افراد مبتلا کمک زیادی کند.
-
ثبت و پایش تشنجها
یادداشت کردن زمان، نوع، شدت و شرایط وقوع تشنجها میتواند اطلاعات ارزشمندی برای ارزیابی وضعیت توسط پزشک فراهم کند و در بهینهسازی روند درمان مؤثر باشد.
بعد از تشنج چه اتفاقی میافتد؟
همچنین جهت درمان صرع حتما به دکتر صرع مراجعه فرمایید.
جمع بندی
تشنج میتواند تأثیرات گستردهای بر سلامت فرد داشته باشد و این اثرات نه تنها محدود به لحظهی حمله نیستند، بلکه ممکن است ابعاد فیزیکی، شناختی و روانی زندگی فرد را نیز تحت تأثیر قرار دهند. در کودکان، این عارضه میتواند فرآیند رشد مغزی و یادگیری را با اختلال مواجه کند، در حالی که در بزرگسالان، چالشهایی در انجام فعالیتهای روزمره، تمرکز و روابط اجتماعی به وجود میآورد.
به دلیل همین پیامدها، مراجعه به پزشک متخصص مغز و اعصاب (نورولوژیست) برای تشخیص دقیق و دریافت برنامهی درمانی مناسب، اهمیت بالایی دارد. پزشک میتواند با بررسی سابقه تشنج، علائم و شرایط فرد، داروهای ضد تشنج مناسب را تجویز کرده و راهکارهایی برای کنترل و کاهش عوارض پیشنهاد دهد.
سوالات متداول
3 پاسخ